Son illərdə Azərbaycanda medianın vəziyyəti ciddi dəyişikliklərə məruz qalır. Xüsusilə “Azərbaycan” nəşriyyatı kimi dövlət nəzarətində olan qurumlarda jurnalistlərin “təmir” adı altında köçürülməsi, onların peşə fəaliyyətinə davamlılıq baxımından narahatlıq doğurur. Bu proses yalnız fərdi karyera üçün problem yaratmır, həm də ölkədə müstəqil jurnalistikanın inkişafına mənfi təsir göstərir.

“Azərbaycan” nəşriyyatında jurnalistlərin təmir adı ilə köçürülməsi praktikasının mahiyyəti ondan ibarətdir ki, müəyyən redaktorlar və ya əməkdaşlar, siyasi və ya idarəetmə səbəbləri ilə, öz iş yerlərindən uzaqlaşdırılır. Adətən bu köçürülmə “müvəqqəti” kimi təqdim olunur, lakin əksər hallarda nəticədə jurnalistlər ya işlərini itirir, ya da çox məhdud imkanlarla fəaliyyətlərini davam etdirmək məcburiyyətində qalırlar.

Bu vəziyyət bir neçə səbəblə izah edilə bilər. Jurnalistlərin alternativ yerlərə göndərilməsi onların fəaliyyətini tam sərbəstləşdirməklə nəticələnə bilər. Bəzi qurumlar bunu istəmir, çünki müstəqil tənqid imkanlarını minimuma endirmək əsas məqsəddir. Təzyiq və ya köçürülmə digər jurnalistlərə sətir altı xəbərdarlıq kimi xidmət edir. Alternativ iş yerlərinin yaradılması isə əlavə büdcə və inzibati yük deməkdir, buna görə də çox vaxt atılmır.

Bu cür praktika jurnalistlərin peşə motivasiyasına ciddi zərbə vurur. İşsizlik, qeyri-müəyyənlik və gələcək perspektivsizlik, həmçinin yaradıcılıq imkanlarının məhdudlaşması ilə nəticələnir. Sosial baxımdan isə bu, medianın çoxsəsliliyini azaltmaq və ictimaiyyətin informasiya alma imkanlarını məhdudlaşdırmaq kimi təsir göstərir. Həmçinin, bu vəziyyət beynəlxalq media təşkilatları və insan haqları qurumları tərəfindən də tənqid olunur.

Müstəqil media işçilərinin hüquqlarının qorunması üçün bir neçə strategiya mümkündür. Köçürülmə zamanı müvəqqəti və alternativ iş yerlərinin təmin edilməsi, belə ki jurnalistlər fəaliyyətlərini davam etdirə bilsin. Hüquqi müdafiə mexanizmlərinin gücləndirilməsi, jurnalistlərin işdən çıxarılması və ya zorla köçürülməsi hallarının qarşısını almaq. Peşə motivasiyasını qoruyan sosial proqramlar, təcrübə mübadiləsi, təlim və ya maddi dəstək vasitəsi ilə jurnalistlərin yaradıcı fəaliyyəti stimullaşdırıla bilər.

Müəllif: Ayşə xanım

Gundemxeber.com