Yaxın Şərq regionu uzun illərdir ki, dünyanın ən gərgin və mürəkkəb siyasi bölgələrindən biri hesab olunur. Son dövrlərdə Amerika Birləşmiş Ştatları, İsrail və İran arasında yaranan gərginlik isə bu regionda yeni bir müharibə təhlükəsinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bu qarşıdurma yalnız üç dövlət arasında baş verən siyasi və hərbi münaqişə deyil, həm də qlobal siyasətə və beynəlxalq təhlükəsizliyə ciddi təsir edən bir hadisə kimi qiymətləndirilir.

Bu münaqişənin kökləri uzun illər əvvələ dayanır. İranın nüvə proqramı, ballistik raket texnologiyalarını inkişaf etdirməsi və regionda təsir gücünü artırmağa çalışması ABŞ və İsrail tərəfindən təhlükə kimi qəbul edilir. İsrail xüsusilə İranın hərbi imkanlarının güclənməsini öz milli təhlükəsizliyi üçün böyük risk hesab edir. Buna görə də İsrail və ABŞ İranın hərbi obyektlərinə qarşı müxtəlif əməliyyatlar həyata keçirməyə çalışmışdır. İran isə bu hücumları öz suverenliyinə qarşı təhdid hesab edir və buna cavab vermək hüququ olduğunu bildirir.

Bu qarşıdurma yalnız siyasi bəyanatlar və diplomatik mübahisələrlə məhdudlaşmır. Regionda hərbi güc nümayişi, raket sınaqları və qarşılıqlı ittihamlar gərginliyi daha da artırır. Əgər belə bir müharibə geniş miqyas alarsa, bu yalnız Yaxın Şərq regionuna deyil, bütün dünyaya təsir göstərə bilər. Çünki bu bölgə dünya enerji ehtiyatlarının böyük hissəsinə sahibdir və burada baş verən hər bir böhran qlobal iqtisadiyyata təsir edir.

Müharibənin mümkün nəticələri ilə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bəzi ekspertlər hesab edir ki, ABŞ və İsrailin hərbi texnologiya və güc baxımından üstün olması müharibənin qısa müddətdə onların xeyrinə nəticələnməsinə səbəb ola bilər. Digər analitiklər isə İranın regionda geniş təsir imkanlarına malik olduğunu və müttəfiqlərinin də bu qarşıdurmaya qoşula biləcəyini bildirirlər. Bu halda müharibə uzun müddət davam edən və daha geniş əraziləri əhatə edən bir münaqişəyə çevrilə bilər.

Belə bir müharibə baş verərsə, onun nəticələri təkcə hərbi sahə ilə məhdudlaşmayacaq. Enerji qiymətlərinin artması, iqtisadi böhran riski, qaçqın axınları və beynəlxalq münasibətlərdə yeni gərginliklərin yaranması mümkündür. Bu səbəbdən bir çox beynəlxalq təşkilatlar və dövlətlər belə bir münaqişənin qarşısını almaq üçün diplomatik danışıqların vacibliyini vurğulayırlar.

Tarix göstərir ki, ən böyük və ağır müharibələr belə sonda danışıqlar və diplomatik razılaşmalarla başa çatır. 

Müəllif: Ayşə xanım